در عصر کنونی، بقا و رشد پایدار شرکتها و سازمانها در گرو برخورداری از چشماندازی روشن، برنامهای منسجم و مسیری شفاف مبتنی بر شناخت دقیق از توانمندیهای درونی و تحولات محیط بیرونی است. شرکت رفاه و گردشگری تأمین اجتماعی (هگتا) به عنوان یکی از بازیگران کلیدی صنعت گردشگری و خدمات وابسته در کشور، با دارا بودن مجموعهای از شرکتهای ارزشمند در حوزههای هتلداری، حملونقل ریلی، سرمایهگذاری و خدمات رفاهی، نیازمند نقشه راهی است که ضمن جهتدهی به اقدامات، از موازیکاری، تخصیص ناکارآمد منابع و انحراف از اهداف کلان جلوگیری نماید.
در حال حاضر مالکیت سهام ۴ شرکت شامل شرکت گردشگری آبادگران (۵۲ درصد)، شرکت سرمایهگذاری ایرانگردی و جهانگردی (۵۰ درصد)، شرکت دهکده ساحلی (۶۰ درصد) و شرکت بینالمللی خدمات مسافرتی و جهانگردی تأمین (۱۰۰ درصد) به هگتا منتقل شده است. در راستای ایجاد یکپارچگی و سیاستگذاری و بهرهبرداری همسو از داراییهای حوزه گردشگری، مدیریت سهام دو شرکت گروه هتلهای هما و حمل و نقل ریلی رجا از سال ۱۳۹۴ به هگتا واگذار شده است.
هدف اصلی شرکت رفاه و گردشگری تامین اجتماعی، افزایش ثروت و منزلت سازمان تأمین اجتماعی، خانواده بزرگ بازنشستگان و تحقق مأموریت اجتماعی- اقتصادی آن سازمان از طریق ارزشآفرینی، کارآفرینی و اشتغالزایی به واسطه توسعه صنعت گردشگری مبتنی بر فرهنگ ایرانی- اسلامی است. در این راه، ضمن تأکید بر سودآوری، نوآوری، ارتقای بهرهوری، توسعه منابع انسانی، شبکهسازی و همافزایی با رویکردهای جدید بین شرکتهای تابعه هگتا، سازمان و دیگر نهادهای خصوصی و دولتی، سرمایهگذاریهای هدفمند، جلب مشارکت بخش خصوصی و علاقهمندان به حضور در صنعت گردشگری ابراز شفافیت در امور مالی، تحقق بالابردن نشاط اجتماعی و حال خوب جمعیت تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی در حین حفظ کرامت انسانی ایشان، با ساماندهی زیرساختها و اجرای بستههای سفر ترکیبی و ارائه پیشنهادهای منحصر بفرد و متمایز، از سوی خانواده هگتا پیگیری میشود.
در تهیه برنامه راهبردی پنجساله شرکت رفاه و گردشگری تامین، از منابع و مراجع متعددی بهره گرفته شد؛ علاوه بر برنامه هفتم پیشرفت، این سند راهبردی متکی بر مجموعهای از اسناد بالادستی معتبر و الزامآور است که از مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
– سیاستهای کلی ابلاغی مقام معظم رهبری، به ویژه بندهای ۳ و ۴ سیاستهای کلی تأمین اجتماعی مبنی بر ارتقای کارآمدی، شفافیت و پاسخگویی صندوقهای بازنشستگی
– سیاستهای کلان دولت چهاردهم و وزارت رفاه، کار و تامین اجتماعی
– چشمانداز و مأموریتهای مصوب سازمان تأمین اجتماعی
– ضوابط سرمایهگذاری سازمانها و صندوقهای بازنشستگی با تأکید بر حفظ ارزش داراییها و مدیریت ریسک
– سند برنامه پیشین شرکت رفاه و گردشگری تامین (۱۴۰۰-۱۴۰۴) به عنوان تجربهای ارزشمند و منبعی برای یادگیری از دستاوردها و کاستیها
از این رو، سند راهبردی پیشِ رو، نه یک سند تشریفاتی، بلکه ابزاری عملیاتی و الزامآور برای هدایت هلدینگ در مسیر تحول، بهرهوری و انطباق با الزامات قانونی و حاکمیتی است. این سند تلاش میکند تا تعادل میان حفظ ارزش داراییها، پاسخگویی به ذینفعان، ایفای مسئولیتهای اجتماعی و انطباق با سیاستهای کلان اصلاح ساختار را برقرار سازد.
سند راهبردی پنجساله هگتا، حاصل فرآیندی نظاممند، مشارکتی و مبتنی بر دادههای واقعی است. روششناسی تدوین این سند بر پایه رویکرد ترکیبی (کمی و کیفی) و پیروی از «دستورالعمل تدوین برنامه راهبردی شرکتها و مؤسسات تابعه سازمان تأمین اجتماعی» طراحی و اجرا گردید. تمامی مراحل تدوین با تأکید بر شفافیت، قابلیت پیگیری و پاسخگویی انجام شده است.
گام اول: تشکیل ساختار حاکمیتی سند و جمعآوری دادهها
گام دوم: تحلیل محیطی و شناسایی موقعیت استراتژیک
گام سوم: اولویتبندی اهداف و طراحی راهبردها
شناسایی و تحلیل ذینفعان یکی از پیشنیازهای اساسی در تدوین سند راهبردی است، چراکه موفقیت هر سازمان در گرو درک صحیح از بازیگران کلیدی پیرامون آن و مدیریت انتظارات، منافع و میزان تأثیرگذاری آنان است. در این چارچوب، هلدینگ هگتا بهعنوان یکی از بازیگران مهم صنعت گردشگری کشور، با طیفی متنوع از ذینفعان در سطوح مختلف مالکیتی، عملیاتی، حاکمیتی و اجتماعی مواجه است.
از اینرو، تبیین نظاممند ذینفعان و دستهبندی آنها بر اساس نوع ارتباط، میزان نفوذ و سطح انتظارات، امکان تصمیمگیری آگاهانهتر، کاهش تعارضات و همراستاسازی اهداف سازمان با محیط پیرامونی را فراهم میسازد. جدول ذینفعان در ادامه، با هدف ارائه تصویری شفاف از این شبکه پیچیده و تسهیل در طراحی راهبردهای اثربخش، تنظیم شده است.
ردیف | ذینفع | انتظارات |
۱ | صاحبان سهام هگتا (سازمان تامین اجتماعی) | سودآوری پایدار حفظ ارزش داراییها انضباط مالی همراستایی با سیاستهای کلان سرمایهگذاری |
۲ | شرکتهای تابعه و وابسته (شرکت رفاه و گردشگری تامین، گروه هتلهای هما، شرکت حمل و نقل ریلی رجا، شرکت سرمایهگذاری ایرانگردی و جهانگردی، شرکت گردشگری آبادگران ایران، شرکت دهکده ساحلی، شرکت بینالمللی خدمات مسافرتی و جهانگردی تأمین) | دسترسی به سرمایه |
۳ | مدیران و کارکنان (مدیران عامل شرکتهای زیرمجموعه، کارکنان هتلها و دفاتر ستادی) | امنیت شغلی نظام انگیزشی مسیر رشد ثبات مدیریتی |
۴ | مشتریان (گردشگران داخلی، گردشگران خارجی، سازمانها و…) | کیفیت خدمات ثبات برند قیمت رقابتی |
۵ | نهادهای حاکمیتی و تنظیمگر (وزارت کار و رفاه و تامین اجتماعی، وزارت میراث فرهنگی و گردشگری و صنایع دستی، سازمان امور مالیاتی، | رعایت مقررات شفافیت مالی ایفای تعهدات |
۶ | تامینکنندگان و پیمانکاران (پیمانکاران عمرانی، تامینکنندگان تجهیزات هتلی و گردشگری، | قراردادهای شفاف پرداخت بهموقع ارتباط با شرکتهای تابعه |
۷ | جامعه محلی و محیط زیست در شهرهای دارای پروژه | اشتغالزایی حفظ محیطزیست عدم ایجاد تعارض اجتماعی |
۸ | انجمنها و تشکلهای حرفهای گردشگری (جامعه تورگردانان ایران، جامعه هتلداران ایران، | مشارکت در تصمیمسازیهای کلان صنعت |
۹ | رسانهها و پلتفرمهای حوزه گردشگری (رسانههای تخصصی گردشگری، پلتفرمهای آنلاین و شبکههای اجتماعی) | دسترسی به اطلاعات شفاف و بهموقع |
با توجه به بخش «ب» بند (6) مصوبه هشتاد و یکمین جلسه هیأت امنای سازمان تأمین اجتماعی و صندوقهای تابعه مورخ 01/02/1397 و موافقت با افزایش سرمایه این هلدینگ، مرحله دوم تدوین برنامه راهبردی شرکت با تشکیل دبیرخانه ستاد برنامهریزی با حضور اعضای متناظر شرکتهای تابعه و مشاورین در دستور کار قرار گرفت. محورهای فعالیت شرکتهای تابعه هگتا در چهار بخش 1. حمل و نقل ریلی (شرکت حمل و نقل ریلی رجا) 2. اقامتی (گروه هتلهای هما، مهمانسراهای ایرانگردی و جهانگردی) 3. سیاحتی (آژانس تأمین) و 4. تفریحی شرکتهای دهکده ساحلی، و آبادگران ایران) تعیین شد و دبیرخانه ستاد برنامهریزی هگتا به کمک اعضای متناظر شرکتها اقدام به تهیه الگوی تدوین، گزارش شناخت بازار و تعیین جهتگیری کلان شرکتهای تابعه در تمامی محورهای فوقالذکر کرد. جلسات کارشناسی برای تدوین برنامه میان مدت (سه ساله از سال 1398 الی 1400) به صورت جدی تشکیل شد و استراتژیهای هلدینگ پس از مطالعه و شناخت بازار محورهای مدنظر به قرار جدول ذیل در پنج بعد مالی، منابع انسانی، بازاریابی، توسعه و سرمایهگذاری و فناوری تدوین شد.
استراتژیهای جهت گیری کلان | توسعه کیفی و تنوع بخشي به خدمات گردشگری |
استراتژیهای مدیریت سبد | توانمندسازی کیفی، مهارتی و رفتاری منابع انسانی |
توسعه هم افزا و یکپارچهسازی نظام بازاریابی | |
استراتژیهای مزیت سرپرستی | توسعه فناوریهای نوین و هوشمند در راستای ارتقای دانش فنی موجود |
بهرهمندي از منابع سازمان تأمين اجتماعي و ارائه خدمات متقابل | |
حداکثرسازی ظرفیت و مدیریت بهینه داراییها |
با توجه به متأخر بودن تشکیل هلدینگ هگتا نسبت به شرکتهای تابعه، برنامه راهبردی میانمدت ابتدا در شرکتهای تابعه تدوین و سپس در این هلدینگ تجمیع شد. بیانیه مأموریت، چشمانداز، ارزشها، اهداف کلان، استراتژیها و برنامههای کیفی شرکتها تدوین شد و تنظیم برنامههای کمی و سنجهها در دستور کار هیأت مدیره شرکتها قرار گرفت تا مبنای گزارش بودجه آنها باشد. لازم به ذکر است که جهتگیریهای مدنظر هگتا در بودجه سال 1399 شرکتهای تابعه لحاظ شده است. برنامه راهبردی تجمیعی هگتا و شرکتهای تابعه پس از تصویب در نود و نهمین جلسه هیأت مدیره هگتا مورخ 23/07/1398 برای معاونت اقتصادی و سرمایهگذاری سازمان تأمین اجتماعی به منظور بررسی و تصویب ارسال شد.
| راهبردهای مقتضی شرایط آینده | توسعه بازار/ محصول | بهینه سازی وضعیت موجود |
تجزیه و تحلیل وضعیت سازمان براساس عوامل داخلی و خارجی وقت و اتخاذ راهبردهای مقتضی آن زمان | توسعه محصولات و بازارها، توسعه و تکمیل زنجیره تأمین، نوآوری و خلاقیت، ریسک و سرمایهگذاری در بازارها و محصولات جدید | نفوذ در بازارهای فعلی، توسعه کیفی خدمات موجود، سودآوری فعالیتهای فعلی، ساماندهی و یکپارچهسازی زنجیره تأمین فعلی |
| راهبردهای مقتضی | راهبردهای SO | راهبردهای WO |
براساس جهتگیری راهبردی مذکور یکی از مهمترین اولویتهای هگتا رسیدگی به وضعیت فعلی شرکتهای تابعه است. بهسازی و بازسازی تجهیزات و فرآیندهای عملیاتی شرکتها، بهبود کیفیت و تنوع خدمات ارائهشده در آنها، رسیدن به حداکثر کارایی و بهرهوری، اقتصادی کردن فضاهای غیر مولد و در نهایت سودآوری و سرآمدی در ارائه خدمات از مهمترین اولویتهای راهبردی به صورت عمومی در این شرکتهاست. وضعیت فعلی این شرکتها در مقایسه با فرصتهای سرمایهگذاری موجود در بازار، لزوم راهبردهای مشارکتی با سرمایهگذاران بخش خصوصی و همافزایی فرا سازمانی با زیرمجموعههای وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی را فراروی این هلدینگ قرار میدهد. برقراری اتحادهای راهبردی، سرمایهگذاریهای مشترک، برونسپاری انواع فعالیتهای زیان ده شرکتهای تابعه، توسعه مدیریت مشارکتی، استفاده از ظرفیتهای محلی سرمایهگذاری در مناطق از جمله راهبردهای مقتضی هستند که در راهبردهای SO تحت عناوینی چون Joint venture، Co-branding، برونسپاری یا واگذاری، اتحادهای استراتژیک و غیره نیز به صورت مشخص آمده است.
1- تحقق افزایش سرمایه و تأمین منابع مالی مورد نیاز از طریق سود سهام شرکتهای تابعه؛
2- تزریق نقدینگی و سرمایه لازم به منظور اجرای طرحهای سرمایهگذاری، توسعهای و اجرایی؛
3- بازسازی و نوسازی واحدهای اقامتی و پذیرایی و ناوگان ریلی تابعه سازمان تأمین اجتماعی؛
4- استفاده حداکثری از داراییها و منابع موجود در شرکتهای تابعه از طریق همافزایی؛
5- برونسپاری یا واگذاری بخشی از سهام شرکتهای زیان ده (مانند شرکت حمل و نقل ریل رجا و شرکت بینالمللی خدمات مسافرتی و جهانگردی تأمین)؛
6-توسعه فناوریهای نوین و هوشمند در راستای ارتقای دانش فنی موجود؛
7- بهرهمندي از منابع سازمان تأمين اجتماعي و ارائه خدمات متقابل.
1- افزایش بهرهوری شرکتهای تابعه هگتا از طریق ارزشآفرینی در طول زنجیره تأمین و ارزش با تأکید بر بازاریابی فناوری محور؛
2- یکپارچهسازی راهبردهای کلان شرکتهای تابعه؛
3- تأمین خدمات مورد نیاز گردشگران از طریق اجزای زنجیره تأمین هگتا با واسطهگری شرکت تأمین؛
4- استفاده از صرفههای مقیاس، تبادلات بین شرکتها، ایجاد بستههای ترکیبی و … برای ایجاد ارزش در طول زنجیره تأمین؛
5- کاهش قیمت تمام شده محصول و رهبری هزینه در بازار با بهرهگیری از صرفههای مقیاس؛
6- توسعه کمی و کیفی خدمات مختلف گردشگری (ساخت واحدهای اقامتی جدید، توسعه حملونقل ریلی، توسعه فعالیتهای تورگردانی شرکت خدمات مسافرتی تأمین با بهرهگیری از منابع در اختیار سازمان)؛
7- تمرکز بر ارائه خدمات گردشگری به بیمهشدگان، بازنشستگان و کارمندان سازمان تأمین اجتماعی؛
8- جذب سرمایهگذاری خارجی به منظور مشارکت در بازسازی و احداث تأسیسات گردشگری و آموزش (Joint venture)؛
9- مشارکت با سرمایهگذاران از طریق ایجاد برند مشترک (Co-branding)؛
10- توسعه بنیانهای آموزشی و پژوهشی گردشگری (ایجاد hotelschool و واحد R&D)؛
11- استفاده از ظرفیتهای سرمایهگذاران داخلی به منظور تکمیل زنجیره تأمین و ارزش خدمات گردشگری هلدینگ (مشارکت با سرمایهگذاران کوچک در مقصدهای گردشگری)؛
12- برقراری اتحادهای استراتژیک با متصدیان مؤثر در بازار گردشگری کشور؛
13- تمرکز بر بازارهای هدف کشورهای مسلمان بویژه در گردشگری زیارتی و پزشکی؛
14- توسعه فعالیتهای گردشگری فرهنگی، زیارتی، طبیعتگردی و پزشکی با رویکرد ایجاد تمایز در محصول گردشگری؛
15- ورود به کسب و کارهای جدید و مکمل صنعت گردشگری (مانند تجهیزات و مواد مصرفی هتلها و …) با استفاده از برند هگتا؛
16-عضویت مؤثر هگتا و شرکتهای تابعه آن در سازمانهای تخصصی بینالمللی مربوطه؛
17- سازماندهی وضعیت موجود بر اساس محصول، مشتری، خدمت، ساخت سازمانی و بودجه.
با توجه به جهتگیری راهبردی و کلان هگتا، برنامههای عملیاتی این شرکت نیز شامل دو دسته از برنامهها خواهد بود. دسته اول، برنامههای پیشتاز هستند که معطوف به راهبردهای WO بوده و هدف از اجرای آنها در پاسخگویی به ضعفهای فعلی شرکت و گذر از شرایط پیش از افزایش سرمایه است. اما دسته دیگری از برنامهها هستند که دارای رویکرد توسعهای و اجرایی بوده که به منظور بهرهبرداری از فرصتهای پیش روی هلدینگ و انجام تکالیف سازمان تأمین اجتماعی پیگیری میشوند. هزینههای عملیاتی مورد نیاز برای اجرایی شدن این برنامهها در پیشبینی بودجه هگتا و شرکتهای تابعه برای سال 1398 برآورد شده است. به برخی از برنامههای مذکور در ادامه اشاره میشود:
– تکمیل ساختار و جذب نیروی کار مورد نیاز شرکت؛
– احصاء داراییهای شرکتهای تابعه؛
– پیگیری تحقق انتقال مالکیت سهام شرکتهای زیرمجموعه سازمان تأمین اجتماعی به هلدینگ؛
– شفاف کردن مالکیت داراییهای شرکتهای تابعه؛
– اجرای سفرهای آسان و ارزان از طریق توسعه پویش «# سفر_ ایرانی»؛
– اجرای طرح راهبردی «گردشگری پزشکی تأمین اجتماعی»؛
– اجرای طرح « حال خوب» برای کارکنان، بازنشستگان و مستمری بگیران سازمان تأمین اجتماعی؛
– راهاندازی باشگاه مشتریان و باشگاه کارکنان هگتا؛
– ایجاد دهکدههای سلامت در خطه شمالی کشور با هم افزایی بین شرکتهای تابعه هگتا؛
– توسعه بومگردی در کشور؛
– توسعه قطار گردشگری؛
– بررسی ورود به حمل و نقل ریلی باری؛
– شرکت در نمایشگاههای تخصصی بینالمللی گردشگری داخلی و خارجی؛
– تعیین و اجرای فرایند بازاریابی برای معرفی و اطلاعرسانی برنامههای سرمایهگذاری شرکت با محوریت فناوری اطلاعات؛
– وصول مطالبات شرکتهای تابعه هلدینگ با استفاده از روش تهاتر؛
– ساماندهی ظرفیتهای خالی شرکتهای تابعه مانند شرکت گروه هتلهای هما و شرکت حمل و نقل ریلی رجاء برای ارائه خدمات به بازنشستگان؛
– تهاتر ظرفیتهای خالی شرکتهای تابعه مانند شرکت گروه هتلهای هما و شرکت حمل و نقل ریلی رجاء با شرکتهای تحت مدیریت صندوق بازنشستگی برای افزایش بهرهوری؛
– طرح ساماندهی ارائه خدمات به بازنشستگان و کارکنان سازمان تأمین اجتماعی.
